Climate change is intensifying risks to agriculture, forestry, and other land use (AFOLU) sectors in the Kyrgyz Republic, Tajikistan, and Uzbekistan, particularly in the Fergana Valley, Surkhandarya and Khatlon. Rising temperatures, drought, shifting seasonal runoff and heavier rainfall are heightening heat and water stress, erosion and land degradation, reducing the productivity and stability of crops, pastures and forests. These risks cross borders – mountain snow and ecosystems regulate downstream water supplies, while connected river basins, irrigation systems, pastures and forests transmit impacts across administrative boundaries. Coordinated regional action is therefore needed alongside national and local measures. AFOLU emissions have increased since the 1990s, while land- based removals have not kept pace. Relative to continued unsustainable land management, improved cropland and orchard practices will reduce emissions and increase soil carbon, while pasture and forest restoration and afforestation will increase biomass and ecosystem carbon stocks.
The programme will catalyse a systemic shift towards climate-resilient, low- emission (CRLE) AFOLU development. Component 1 will embed climate information in land-use planning, decision-support systems, public expenditure and investment prioritisation, while strengthening capacities to mobilise climate finance. Component 2 will translate plans into locally-led investments in sustainable agriculture, pasture and forest restoration and value-chains. Tailored extension, business support and financing will enable smallholders, forest and pasture users, and MSMEs, particularly women and youth, to adopt CRLE practices and technologies. Component 3 will establish foresight processes, regional AFOLU development pathways, knowledge exchange and an investment platform for coordinated transboundary action. Together, these interventions move beyond isolated investments, institutionalising climate-informed land-use planning and coordination, strengthening financial frameworks, improving capacities and enabling lasting changes in land-user behaviour.
The programme will be implemented by GIZ with national executing entities, i.e., MoWRAPI and ARIS in the Kyrgyz Republic, CIIP in Tajikistan and NCECC in Uzbekistan as well as MoFs of the respective countries. The programme combines GCF financing with co-financing from BMZ and the countries’ own contributions. EIB co-financing of EUR 120 million is envisaged, subject to sovereign borrowing decisions, EU budget approval, and final implementation arrangements. This could scale CRLE agriculture investment, strengthen local financial institutions, crowd in private resources and expand access to affordable finance for rural MSMEs. The programme aligns with the countries’ NDCs and Land Degradation Neutrality targets and is expected to enhance the resilience of 1,046,062 direct and 1,480,919 indirect beneficiaries, avoid or sequester 6.95 million tCO2e, and bring 939,354 hectares of land under sustainable management, conservation, or restoration across 180 municipalities.
GCF support is additional because the required transformation cannot be financed through constrained public budgets or commercial capital alone. It will fund essential public-good, restoration and investment-preparation activities, de- risk MSME finance and mobilise further public and private investment. Sustainability will be achieved by institutionalising CRLE approaches in land-use planning, production, finance and regional cooperation, while replicable delivery models, investment pipelines, green-bond development, the envisaged EIB credit programme and the regional investment platform will support expansion to new beneficiaries and areas.
Ландшафтҳои ба иқлим устувор дар Осиёи Марказӣ
Тағйирёбии иқлим хатарҳоро ба соҳаҳои кишоварзӣ, хоҷагии ҷангал ва дигар самтҳои истифодаи замин (КХҶДИЗ) дар Ҷумҳурии Қирғизистон, Тоҷикистон ва Ӯзбекистон, бахусус дар водии Фарғона, Сурхондарё ва Хатлон шиддат мебахшад. Баландшавии ҳарорат, хушксолӣ, тағйирёбии маҷрои мавсимии об ва боришоти шадид фишори гармо ва норасоии об, эрозия ва таназзули заминро зиёд карда, маҳсулнокӣ ва устувории зироатҳо, чарогоҳҳо ва ҷангалҳоро коҳиш медиҳанд. Ин хатарҳо хусусияти фаромарзӣ доранд – барфҳои кӯҳӣ ва экосистемаҳо таъминоти обро дар поёноб ба танзим медароранд, дар ҳоле ки ҳавзаҳои ба ҳам пайвастаи дарёҳо, системаҳои обёрӣ, чарогоҳҳо ва ҷангалҳо таъсиротро аз сарҳадҳои маъмурӣ интиқол медиҳанд. Аз ин рӯ, дар баробари тадбирҳои миллӣ ва маҳаллӣ амалҳои ҳамоҳангшудаи минтақавӣ заруранд. Партовҳо аз соҳаи КХҶДИЗ аз солҳои 1990-ум инҷониб афзоиш ёфтаанд, дар ҳоле ки раванди азхудкунии карбон тавассути замин ба ин суръат мувофиқат накардааст. Дар муқоиса бо идомаи идоракунии ноустувори замин, усулҳои пешқадами заминкорӣ ва боғдорӣ партовҳоро коҳиш дода, миқдори карбонро дар хок зиёд мекунанд, дар ҳоле ки барқарорсозии чарогоҳҳову ҷангалҳо ва ҷангалзоркунӣ захираҳои биомасса ва карбони экосистемаро меафзоянд.
Барнома табдили системавиро ба сӯи рушди устувор ба иқлим ва дорои партовҳои кам (УИПК)-и соҳаи КХҶДИЗ суръат мебахшад. Компоненти 1 маълумоти иқлимиро ба банақшагирии истифодаи замин, системаҳои дастгирии қабули қарорҳо, хароҷоти давлатӣ ва муайянкунии афзалиятҳои сармоягузорӣ ворид намуда, ҳамзамон иқтидорро барои сафарбар кардани маблағгузории иқлимӣ тақвият мебахшад. Компоненти 2 нақшаҳоро ба сармоягузориҳои таҳти роҳбарии маҳаллӣ дар соҳаи кишоварзии устувор, барқарорсозии чарогоҳҳо ва ҷангалҳо ва занҷирҳои арзиш табдил медиҳад. Хизматрасониҳои машваратии мутобиқшуда, дастгирии тиҷорат ва маблағгузорӣ ба деҳқонони хоҷагиҳои хурд, истифодабарандагони ҷангал ва чарогоҳҳо ва корхонаҳои хурдтарин, хурд ва миёна (КХМ), бахусус ба занон ва ҷавонон имкон медиҳанд, ки усулҳо ва технологияҳои УИПК-ро ҷорӣ намоянд. Компоненти 3 равандҳои дурнамосозӣ, хатсайрҳои минтақавии рушди КХҶДИЗ, табодули дониш ва платформаи сармоягузориро барои амалҳои ҳамоҳангшудаи фаромарзӣ таъсис медиҳад. Дар якҷоягӣ, ин мудохилаҳо аз доираи сармоягузориҳои ҷудогона берун рафта, банақшагирӣ ва ҳамоҳангсозии истифодаи заминро бо дарназардошти иқлим ба низом медароранд, чаҳорчӯбаҳои молиявиро тақвият мебахшанд, иқтидорҳоро беҳтар мекунанд ва ба тағйироти устувор дар рафтори истифодабарандагони замин мусоидат менамоянд.
Барнома аз ҷониби Ҷамъияти Олмон оид ба ҳамкории байналмилалӣ (GIZ) дар якҷоягӣ бо ташкилотҳои иҷрокунандаи миллӣ, яъне Вазорати захираҳои об, кишоварзӣ ва саноати коркарди Ҷумҳурии Қирғизистон (ВЗОКСК) ва Агентии рушди ҷамоатҳо ва сармоягузории Ҷумҳурии Қирғизистон (ARIS) дар Ҷумҳурии Қирғизистон, Маркази татбиқи лоиҳаҳои сармоягузорӣ (МТЛС) дар Тоҷикистон ва Кумитаи миллии экология ва тағйирёбии иқлим (КМЭТИ) дар Ӯзбекистон, инчунин Вазоратҳои молияи кишварҳои дахлдор амалӣ карда мешавад. Барнома маблағгузории Хазинаи Иқлими Сабз (ХИС)-ро бо маблағгузории муштарак аз Вазорати федералии ҳамкориҳои иқтисодӣ ва рушди Олмон (BMZ) ва саҳми худи кишварҳо муттаҳид мекунад. Ҳаммаблағгузории Бонки сармоягузории Аврупо (БСА) ба маблағи 120 миллион евро дар назар аст, ки аз қарорҳои қарзгирии соҳибихтиёр, тасдиқи буҷети Иттиҳоди Аврупо (ИА) ва тартиботи ниҳоии татбиқ вобаста мебошад. Ин метавонад сармоягузориро ба кишоварзии УИПК васеъ намояд, муассисаҳои молиявии маҳаллиро тақвият бахшад, захираҳои хусусиро ҷалб кунад ва дастрасиро ба молияи дастрас барои КХМ- и деҳот тавсеа диҳад. Барнома ба Саҳмҳои дар сатҳи миллӣ муайяншуда (СММ/NDC) ва ҳадафҳои Бетарафии таназзули замин (LDN) дар кишварҳо мувофиқат мекунад ва интизор меравад, ки устувории 1 046 062 баҳрабардори бевосита ва 1 480 919 баҳрабардори бавоситаро баланд бардорад, аз 6.95 миллион тонна эквиваленти диоксиди карбон (tCO2e) пешгирӣ кунад ё онро ҷаббида гирад ва 939 354 гектар заминро дар 180 ҷамоат таҳти идоракунии устувор, ҳифз ё барқарорсозӣ қарор диҳад.
Дастгирии ХИС иловагӣ мебошад, зеро табдилдиҳии зарурӣ танҳо аз ҳисоби буҷетҳои маҳдуди давлатӣ ё сармояи тиҷоратӣ маблағгузорӣ шуда наметавонад. Он фаъолиятҳои муҳими марбут ба манфиатҳои умумиҷамъиятӣ, барқарорсозӣ ва омодасозии сармоягузориро маблағгузорӣ намуда, хатарҳои молиявии КХМ-ро коҳиш медиҳад ва сармоягузориҳои минбаъдаи давлатӣ ва хусусиро сафарбар мекунад. Устуворӣ тавассути ба низом даровардани равишҳои УИПК дар банақшагирии истифодаи замин, истеҳсолот, молия ва ҳамкории минтақавӣ ба даст меояд, дар ҳоле ки моделҳои такроршавандаи расонидани хизматрасонӣ, хатсайрҳои сармоягузорӣ, таҳияи вомбаргҳои сабз, барномаи қарзии пешбинишудаи БСА ва платформаи сармоягузории минтақавӣ тавсеаро ба баҳрабардорон ва минтақаҳои нав дастгирӣ хоҳанд кард
Климатически устойчивые ландшафты в Центральной Азии
Изменение климата усиливает риски для секторов сельского, лесного хозяйства и других видов землепользования (СХЛХДВЗ) в Кыргызской Республике, Таджикистане и Узбекистане, особенно в Ферганской долине, Сурхандарьинской и Хатлонской областях. Повышение температуры, засухи, изменение сезонного стока и более интенсивные осадки усугубляют тепловой и водный стресс, эрозию и деградацию земель, снижая продуктивность и стабильность сельскохозяйственных культур, пастбищ и лесов. Эти риски носят трансграничный характер: горные снеговые запасы и экосистемы регулируют водоснабжение ниже по течению, а взаимосвязанные речные бассейны, ирригационные системы, пастбища и леса передают последствия за пределы административных границ. Поэтому наряду с национальными мерами необходимы скоординированные региональные действия. С 1990-х годов выбросы от СХЛХДВЗ возросли, в то время как поглощение углерода на суше не поспевало за этим ростом. На фоне продолжающегося неустойчивого землепользования совершенствование методов ведения сельского хозяйства на пахотных землях и в садах позволит сократить выбросы и увеличить запасы углерода в почве, а восстановление пастбищ и лесов, а также лесоразведение — увеличить биомассу и запасы углерода в экосистемах.
Программа призвана дать толчок системному переходу к климатически устойчивому и низкоуглеродному (КУНУ) развитию в секторе сельского хозяйства, лесного хозяйства и других видов землепользования (СХЛХДВЗ) . В рамках Компонента 1 климатическая информация будет интегрирована в системы планирования землепользования, поддержки принятия решений, а также в процессы определения приоритетов в области государственных расходов и инвестиций. Одновременно будет укрепляться потенциал для привлечения климатического финансирования. В рамках Компонента 2 разработанные планы будут воплощены в местные инвестиции в устойчивое сельское хозяйство, восстановление пастбищ и лесов, а также в производственносбытовые цепочки. Специализированные консультационные услуги, поддержка предпринимательства и финансирование позволят мелким землевладельцам, пользователям лесов и пастбищ, а также ММСП, в особенности женщинам и молодежи, внедрить КУНУ методы и технологии. В рамках Компонента 3 будут созданы механизмы прогнозирования, разработаны региональные модели развития сектора СХЛХДВЗ, а также налажен обмен знаниями и сформирована инвестиционная платформа для скоординированных трансграничных действий. В совокупности эти меры выходят за рамки разрозненных инвестиций, институционализируя планирование и координацию землепользования с учетом климатических факторов, укрепляя финансовые механизмы, наращивая потенциал и способствуя долгосрочным изменениям в поведении землепользователей.
Программа будет реализовываться GIZ совместно с национальными исполнительными органами: МВРСХПП и АРИС в Кыргызской Республике, ЦРИП в Таджикистане и НКЭИК в Узбекистане, а также министерствами финансов соответствующих стран. Программа объединяет финансирование от ЗКФ с софинансированием со стороны BMZ и собственными вкладами стран. Предусматривается софинансирование от ЕИБ в размере 120 млн евро при условии принятия решений о суверенных заимствованиях, утверждения бюджета ЕС и согласования окончательных имплементационных механизмов. Это позволит расширить инвестиции в климатоустойчивое сельское хозяйство, укрепить местные финансовые учреждения, привлечь частные ресурсы и расширить доступ к недорогому финансированию для сельских ММСП. Программа соответствует определяемым на национальном уровне вкладам (ОНУВ) стран и их целевым показателям по достижению нейтрального баланса деградации земель. Ожидается, что она повысит устойчивость к внешним воздействиям 1 046 062 прямых и 1 480 919 косвенных бенефициаров, позволит избежать выбросов или поглотить 6,95 млн т CO₂экв. и обеспечить устойчивое управление, сохранение или восстановление 939 354 га земель в 180 административных районах.
Поддержка по линии ЗКФ является дополнительной, поскольку требуемая трансформация не может финансироваться исключительно за счет ограниченных государственных бюджетов или коммерческого капитала. Фонд будет финансировать важнейшие мероприятия в сфере общественных благ, восстановления и подготовки инвестиций, снижать риски при финансировании ММСП и привлекать дальнейшие государственные и частные инвестиции. Устойчивость будет достигнута за счет институционализации КУНУ подходов в области планирования землепользования, производства, финансирования и регионального сотрудничества, а тиражируемые модели реализации, портфели инвестиционных проектов, развитие зеленых облигаций, предусмотренная кредитная программа ЕИБ и региональная инвестиционная платформа будут способствовать охвату новых бенефициаров и регионов.